بررسی وضعیت تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی ایران با رویکرد پدافند غیرعامل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی و استادیار اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز

2 عضو هیئت علمی و دانشیار اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

تحقق رشد پایدار در دنیای به‌شدت متلاطم و متغیر امروز، مستلزم شناخت و به‌کارگیری ابزارهای جدید است. شناخت مخاطرات و ریسک‌ها در حوزه اقتصادی، اجتماعی، جغرافیایی، سیاسی، فناوری و زیست‌محیطی برای هر کشوری به‌عنوان یک پیش‌نیاز برای تحقق رشد پایدار، از سوی مراکز تحقیقاتی و صاحب‌نظران پیشنهاد شده است. نحوه تعیین این مخاطرات برحسب مناطق و جوامع متفاوت بوده است. به‌عنوان‌مثال وجود سیل و زلزله، تغییرات شدید آب‌وهوا، وجود ریز گردها و آلودگی کلان‌شهرها، تغییر سبک زندگی و وجود تحریم‌های هوشمند در کشورها می‌تواند به‌عنوان مخاطره تلقی شود. بررسی تجارب کشورها نشان می‌دهد که برخی از آن‌ها در مقابله با ریسک‌ها و شوک‌های بیرونی تاب آور بوده و قابلیت تحمل و عبور از این شوک‌ها را با حداقل هزینه دارا می‌باشند اما در برخی دیگر تاب‌آوری کمتری مشاهده می‌شود. هدف اصلی در این تحقیق طراحی و ارائه یک سیستم به‌منظور ارزیابی ‌تاب‌آوری کشور از منظر شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی و برآورد تاب‌آوری بخش‌های مهم اقتصادی و اجتماعی برای کشور در دوره‌ی 1395-1370 است. برای این منظور با استفاده از روش MIMIC و برآوردگر حداکثر راست نمایی (ML) و با استفاده از شاخص‌های کلان، خرد، توسعه، اجتماعی و پولی و بانکی وضعیت تاب‌آوری کشور مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان از وضعیت ناهمگن و خطرناک تاب‌آوری در شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی کشور داشت. به‌طوری‌که در بسیاری از بخش‌ها وضعیت «بی‌ثبات و بی‌تاب» ارزیابی گردید. بر اساس این نتایج واسطه‌گری‌های مالی، بخش ساختمان، نرخ بیکاری، واردات، متوسط درآمد و مخارج خانوارهای شهری و روستایی، اقدام به خودکشی و سرقت وضعیت بسیار نامناسبی دارند.

کلیدواژه‌ها